Waarom andere verfstoffen voor katoen
Acid dyes (zure verfstoffen) werken op wol en zijde — eiwitvezels. Katoen, linnen en andere plantaardige (cellulose) vezels hebben een andere chemische structuur en acid dyes hechten er niet aan. Voor plantaardige vezels heb je reactieve verfstoffen (fiber reactive dyes) nodig, die een covalente binding aangaan met de cellulose.
Hoe fiber reactive dyes werken
Reactieve verfstoffen bevatten moleculen die direct reageren met de hydroxylgroep van cellulose — ze vormen een permanente chemische binding. In tegenstelling tot acid dyes (die zuur nodig hebben) hebben reactieve verfstoffen een alkalische omgeving nodig — soda (natriumcarbonaat / soda ash). De binding is uiterst bestendig — de kleur wast niet uit en vervaagt niet.
Wat je nodig hebt
Fiber reactive dyes — merken zoals Procion MX (meest gebruikelijk), Dharma, Jacquard. Procion MX is de standaard voor koud verven.
Soda ash (natriumcarbonaat) — fixeermiddel, zorgt voor een alkalische omgeving. Verhouding: 100 g op 4 liter water.
Zout (natriumchloride) — helpt de verfstof in de vezel te trekken. 50–100 g per liter.
Katoenen garen — wit of naturel. Bereid als streng.
Werkwijze — koud verven (immersion)
Stap 1: Week het garen 20 minuten in een oplossing van soda ash (100 g / 4 l water). Haal het eruit en wring het uit.
Stap 2: Los de verfstof in een andere bak op in warm water. Voeg zout toe.
Stap 3: Doe het garen in het verfbad. Roer de eerste 15 minuten regelmatig, daarna af en toe.
Stap 4: Laat 4–24 uur verven op kamertemperatuur (langer = diepere kleur).
Stap 5: Was eerst met koud, dan met warm water met een druppel wasmiddel, totdat het water helder is.
Koud vs. warm verven
| Eigenschap | Koud (Procion MX) | Warm (acid dyes voor wol) |
|---|---|---|
| Temperatuur | Kamertemperatuur (20–30°C) | 80–90°C |
| Fixeermiddel | Soda ash (alkali) | Azijn (zuur) |
| Vezel | Katoen, linnen, rayon | Wol, zijde, alpaca |
| Tijd | 4–24 uur | 30–60 minuten |
| Uitrusting | Geen verwarming nodig | Pan, fornuis |
Veiligheid
Fiber reactive dyes zijn veiliger dan acid dyes — je werkt op koude temperatuur. Maar verfstof in poedervorm is irriterend voor de luchtwegen — draag een ademmasker bij het mengen van het poeder. Altijd handschoenen dragen. Gebruik bakken en gereedschap niet voor voedsel.
