Khung đan là gì
Khung đan (tiếng Anh: knitting loom, còn gọi là vòng đan) là dụng cụ có các cọc được sắp xếp thành hình tròn, oval hoặc hàng thẳng, trên đó các mũi len được đan bằng móc chuyên dụng. Khác với đan kim truyền thống, khung đan không yêu cầu phải phối hợp hai kim đan — các mũi len được quấn quanh các cọc và kéo qua bằng móc.
Khung đan rất phổ biến với người mới bắt đầu, trẻ em và người bị viêm khớp hoặc khả năng vận động tay hạn chế, vì các động tác đơn giản hơn và ít mệt mỏi hơn. Nhưng không chỉ dành cho người mới — trên khung có thể đan mũ, tất, khăn, chăn và cả áo len.
Các loại khung đan
Khung tròn — các cọc xếp thành hình tròn. Loại phổ biến nhất. Dùng cho mũ, khăn quàng cổ và đan vòng tròn. Đường kính quyết định kích thước sản phẩm — vòng nhỏ cho mũ trẻ em, vòng lớn cho người lớn.
Khung dài (rake loom) — các cọc xếp thành một hàng. Dùng cho khăn, chăn và đan qua lại. Chiều dài khung = chiều rộng tối đa của sản phẩm.
Khung điều chỉnh được — có thể thêm hoặc bớt cọc. Đa năng — một khung cho nhiều dự án khác nhau.
Khung Afghan (S-loom) — hình chữ S cho các dự án rộng (chăn). Tiết kiệm không gian so với khung dài thẳng.
Cách đan trên khung — quy trình cơ bản
E-wrap (quấn cơ bản)
Bước 1: Quấn sợi quanh mỗi cọc theo hình chữ E (từ phía trước, qua trái, ra phía sau). Đi hết vòng tròn/hàng.
Bước 2: Quấn hàng thứ hai bằng cách tương tự — giờ mỗi cọc có 2 mũi.
Bước 3: Dùng móc kéo mũi dưới qua mũi trên và qua cọc xuống dưới. Trên cọc còn lại 1 mũi. Lặp lại trên mỗi cọc.
Bước 4: Quấn hàng tiếp theo và tiếp tục kéo. Vải đan phát triển xuống dưới từ các cọc.
Kích thước khung và sợi
| Khoảng cách cọc | Sợi | Sử dụng thông thường |
|---|---|---|
| Nhỏ (small gauge, 10 mm) | Mịn, sport, DK | Tất, găng tay |
| Trung bình (regular gauge, 13 mm) | Worsted, aran | Mũ, khăn |
| Lớn (large gauge, 19 mm) | Bulky, super bulky | Chăn, dự án nhanh |
Ưu và nhược điểm của khung đan
Ưu điểm: Dễ dàng cho người mới, nhẹ nhàng với tay và khớp, các mũi đều đặn không cần kinh nghiệm, tốt cho trẻ em, dễ mang theo.
Nhược điểm: Kích thước sản phẩm hạn chế (tùy thuộc khung), ít họa tiết hơn đan kim, chậm hơn thợ đan kim có kinh nghiệm, các mũi có kết cấu đặc biệt (mũi đan khung ≠ mũi đan kim).
