Sợi len được cấu thành từ gì
Sợi len không chỉ đơn giản là "sợi từ len". Đây là một sản phẩm kỹ thuật — các sợi nhỏ được xoắn thành các búi, các búi được xoắn thành sợi, và các sợi có thể được xe lại với nhau (twisted together). Mỗi bước ảnh hưởng đến đặc tính của sợi len thành phẩm — độ đàn hồi, độ bền, kết cấu và ngoại quan của sản phẩm hoàn chỉnh.
Độ xoắn (twist)
Độ xoắn là sự xoắn của các sợi nhỏ giữ sợi len lại với nhau. Nếu không có độ xoắn, các sợi nhỏ sẽ rời ra. Có hai chiều xoắn:
Xoắn Z — các sợi xoắn sang phải (theo chiều kim đồng hồ). Đường chéo của sợi tương ứng với nét giữa của chữ Z. Đây là chiều phổ biến nhất ở các loại sợi thương mại.
Xoắn S — các sợi xoắn sang trái (ngược chiều kim đồng hồ). Đường chéo tương ứng với nét giữa của chữ S.
Khi xe sợi (plying), chiều xoắn sẽ đảo ngược — nếu các búi đơn lẻ có xoắn Z, thì sợi xe sẽ có xoắn S. Cách xe ngược chiều này giúp ổn định sợi len.
Ply — số lượng búi sợi
Sợi đơn (1-ply) — một búi sợi được xoắn. Mềm mại nhưng không ổn định — có xu hướng bị cong vênh (biasing). Vải đan trơn từ sợi đơn thường bị nghiêng lệch.
2-ply — hai búi xe lại với nhau. Ổn định hơn, tiết diện tròn. Làm nổi bật các mũi đan — chữ "V" ở mặt phải trở nên rõ ràng hơn.
3-ply — ba búi sợi. Sợi tròn, chắc chắn. Truyền thống dùng cho vớ và trang phục.
4-ply trở lên — càng tròn và càng chắc hơn. Thuật ngữ "4-ply" trong cách gọi của Anh còn được dùng để chỉ độ mảnh của sợi (fingering weight), điều này có thể gây nhầm lẫn.
Cấu trúc ảnh hưởng đến công việc như thế nào
| Đặc tính | Sợi đơn / xoắn thấp | Sợi xe / xoắn cao |
|---|---|---|
| Độ rõ của mũi đan | Mềm mại, mờ nhạt | Sắc nét, rõ ràng |
| Độ xù lông (pilling) | Cao hơn | Thấp hơn |
| Độ bền | Thấp hơn | Cao hơn |
| Độ rủ | Cao | Thấp hơn |
| Phù hợp cho | Khăn quàng, khăn choàng, trang phục nhẹ | Vớ, túi xách, hoa văn tết |
Những lưu ý thực tế
Hoa văn tết (copánky) — cần độ rõ nét cao của mũi đan. Hãy chọn sợi xe (3-ply, 4-ply) với độ xoắn rõ ràng. Sợi đơn sẽ "nuốt chửng" hoa văn tết.
Ren — sợi đơn hoặc 2-ply với độ xoắn thấp. Mềm mại, rủ đẹp, các lỗ hoa văn thưa sẽ mở ra đẹp khi căng định hình (blocking).
Vớ — sợi xe chắc chắn có thêm nylon. Độ xoắn cao = khả năng chống mài mòn tốt.
Vải đan trơn — sợi xe giúp giảm thiểu tình trạng nghiêng lệch (biasing) do sợi đơn gây ra.
